Chuyên Gia Giải Đáp: Cát Xây Tô Có Nên Rửa Trước Khi Dùng?

I. Giới thiệu Cát Xây Tô

Trong ngành xây dựng Việt Nam, cát xây tô (hay còn gọi là cát trát tường) là một trong những vật liệu không thể thiếu ở công đoạn hoàn thiện và được xem là quan trọng nhất.

Do đó, Chất lượng cát quyết định trực tếp đến độ bền của lớp tô, khả năng bám dính và bề mặt phẳng, mịn của công trình. Tuy nhiên, một câu hỏi mà gần như 100% thợ xây, chủ nhà và kỹ sư từng đặt ra ít nhất một lần: “Có nên rửa cát xây tô trước khi dùng không?”

Với câu hỏi này, đang có 2 ý kiến trái chiều nhau:

1. Trả lời: Phải rửa sạch cát trước khi đưa vào trộn với xi măng để tường chắc chắn, không bị nứt và bong tróc.

2. Trả lời: Tốn thời gian rửa, cát sạch cát sạch mua ở mỏ lớn là dùng luôn, về dùng luôn.

Vậy đâu là câu trả lời đúng và rõ ràng nhất? Bài viết này sẽ phân tích thực tế dựa vào tiêu chuẩn & chuyên gia trong ngành VLXD để đưa ra câu trả lời tổng quan nhất về Cát Xây Tô.

1. Cát xây tô là gì? 

Cát xây tô là loại cát thường là cát hạt nhỏ, sạch, độ mịn vừa phải, phổ biến nhất là cát vàng mịn hoặc cát xây tô đã qua sàng rửa. Dùng cho công đoạn trát tường, hoàn thiện bề mặt.

2. Vai trò của cát xây tô trong xây dựng

♦ Làm chất độn – tạo độ dày và hình thành “khung xương” cho lớp vữa

Cát chiếm 70–80% thể tích vữa, đóng vai trò nói dễ hiểu như “khung xương” giúp lấp đầy khoảng trống giữa các hạt xi măng và nước. Nếu xi măng không có cát, hỗn hợp chỉ là hồ xi măng lỏng, rất dễ chảy, khó bám tường và không đủ độ dày để tạo lớp tô đạt yêu cầu.

♦ Tăng độ bám dính giữa vữa và tường gạch

Bề mặt hạt cát nhám tạo các điểm gai giúp lớp vữa bám chặt vào các lỗ rỗng của gạch. Gạch nung thường có độ xốp và tính chất hút nước, nên khi được tiếp xúc với vữa xi măng + cát sẽ tạo được lực hút khóa chặt với nhau.

♦ Giảm co ngót, hạn chế nứt nẻ bề mặt

Như chúng ta biết, xi măng khi bị thủy hóa sẽ mất nước → co thể tích ~0,1–0,2%. Còn Cát là vật liệu trơ, không co ngót, làm “cốt” giữ khoảng cách giữa các hạt xi măng → giảm tổng co ngót từ 0,15% (hồ dầu) xuống còn 0,03 – 0,05% (vữa cát).

3. Phân loại cát xây tô phổ biến

Cát xây tô phổ biến tại Việt Nam được phân loại chính thành ba loại dựa trên nguồn gốc và đặc tính, mỗi loại đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng vữa tô tường

♦ Thứ nhất: Cát sông, khai thác từ lòng sông lớn như sông Hồng (miền Bắc) hay sông Đồng Nai, sông Tiền (miền Nam), là loại sạch tự nhiên nhất với hàm lượng bùn dưới 1% và tạp chất hữu cơ dưới 0,5% (đạt loại 1 theo TCVN 7570:2006).

Đặc điểm: Hạt cát tròn đều, ít cạnh sắc giúp vữa chảy tốt, dễ cán phẳng bằng bay thép, bề mặt láng mịn, độ bám dính cao 1,2–1,5 MPa và co ngót thấp dưới 0,04%, rất lý tưởng cho tường nội thất cao cấp

Tuy nhiên, giá thành cao dao động 300,000–400,000 nghìn đồng/m³cộng với tình trạng khan hiếm nên giá có xu hướng tăng 30–50% tùy khu vực.

♦ Thứ hai: Cát biển, lấy từ các bãi Nha Trang, Phú Quốc hay Bình Thuận, nổi bật với giá rẻ chỉ 180–250 nghìn đồng/m³ tại mỏ và nguồn cung dồi dào, hạt mịn tự nhiên phù hợp lớp tô mỏng 8–12 mm ở nhà cấp 4 hoặc tường phụ ven biển.

Thế nhưng, nhược điểm lớn là chứa muối dễ gây ăn mòn thép và bong tróc vữa sau 6–12 tháng nếu không xử lý.

Chính về những điều này, với loại cát này “BẮT BUỘC” phải rửa sạch 2–3 lần bằng nước ngọt (tốn 3–5 m³ nước/tấn cát, tăng chi phí thêm 50,000–80,000đ/m³), ngâm 24 giờ và kiểm tra bằng giấy quỳ tím (không đỏ là đạt Cl⁻ < 0,01%), sau đó mới tương đương cát sông về độ bền.

⇒ Với loại các này, nguồn cung dồi dào tuy nhiên tốn nhiều chi phí xử lý rửa cát bằng nước ngọt. Do đó, nếu khách hàng mua hàng phải loại cát này phải check thật kỹ trước khi sử dụng.

♦ Thứ ba: Cát nhân tạo, được sản xuất bằng cách nghiền đá vôi hoặc đá granite, chất lượng được đánh giá là ổn định, mịn, không muối ít tạp chất, giúp độ bền nén vữa cao hơn 10–15% so với cát tự nhiên, cung cấp đều đặn không phụ thuộc thời tiết.

Dù vậy, giá đắt 350,000–450,000 đ/m³ (gấp 1,5 lần cát sông) và hạt góc cạnh làm độ chảy thấp hơn. Với loại cát này theo khuyến cáo từ các chuyên gia, chúng ta cần trộn thêm 20% cát mịn tự nhiên hoặc phụ gia siêu dẻo để dễ thi công, đồng thời kiểm tra hàm lượng bụi đá dưới 1% theo TCVN 7572 trước khi dùng đại trà cho nhà cao tầng hoặc bê tông mác cao.

II. Vậy Cát Xây Tô có cần rửa trước khi dùng không?

Trả lời: KHÔNG phải lúc nào cũng cần rửa

Việc rửa cát chỉ là biện pháp khắc phục khi cát “KHÔNG” đạt chất lượng, chứ không phải quy trình bắt buộc cho mọi loại cát.

Tuy nhiên, bắt buộc phải sử dụng cát sạch theo tiêu chuẩn TCVN 7570:2006 (Cốt liệu cho bê tông và vữa – Yêu cầu kỹ thuật).

Tiêu chuẩn này quy định rõ các chỉ tiêu về hàm lượng bùn sét, tạp chất, độ nhiễm mặn/phèn, và kích thước hạt để đảm bảo độ bền, độ bám dính của vữa tô, tránh nứt nẻ, bong tróc hoặc giảm tuổi thọ công trình.

1. Khi nào nên rửa cát xây tô

– Cát có nhiều bùn đất > 5%: Theo TCVN 7570:2006, hàm lượng bùn sét trong cát tô không được vượt quá 3-5% (tùy loại). Nếu >5%, vữa xây độ bám dính sẽ yếu, dễ nứt khi khô.

⇒ Dấu hiệu nhận biết: Cát sờ dính tay, nước rửa đục ngầu.

– Cát bị nhiễm mặn / nhiễm phèn: Thường gặp ở cát biển hoặc cát sông gần cửa biển, nói dễ hiểu hơn, cát nhiễm mặn là trong cát có muối sẽ là tác nhân trực tiếp gây ăn mòn thép, phèn làm vữa xốp.

⇒ Kiểm tra: Nước rửa có vị mặn hoặc màu vàng đục

–  Cát chứa nhiều bụi hoặc tạp chất: Cát từ nguồn tái chế hoặc khai thác thủ công thường lẫn đất, rác, vỏ sò. Những tạp chất này làm giảm độ kết dính xi măng với tường gạch.

– Cát xây tô nhiễm phèn: dấu hiệu loại này, cát có màu xám đậm, mùi tanh (do thành phần hữu cơ trong cát nhiều). Loại này, bắt buộc phải rửa qua nước nếu không sau khi sử dụng tường thời gian ngắn sẽ bị bong.

–  Cuối cùng, Cát dùng để tô các hạng mục yêu cầu kỹ thuật cao: Phòng thờ, phòng khách: Yêu cầu bề mặt mịn, không nứt, thẩm mỹ cao.

2. Khi nào không cần rửa cát ?

– Cát đã được sàng lọc – rửa tại mỏ: Nhiều mỏ lớn (sông Tiền, sông Hậu) có quy trình khai thác hiện đại: Sàng cơ học, rửa nước áp lực cao, với loại này thì đảm bảo chất lượng phù hợp tiêu chuẩn công trình.

– Cát có chứng nhận đạt TCVN: Kèm giấy kiểm định từ trung tâm kiểm nghiệm (như Quatest 3-VN). Khi đã được kiểm nghiệm và cấp giấy chứng nhận thì CDT hay chủ nhà hoàn toàn yên tâm, đặc điểm Cát xây tô loại này có kích thước hạt từ 0.15 – 2.5mm

– Cát xây tô được lấy từ các mỏ sạch (Sông Hàm Luông, Sông Tiền, Đồng Nai). Nhìn bằng mắt thường có thể thấy cát có màu vàng nhạt, sạch, hạt đều, khô ráo, nước rửa trong ngay lần đầu, không dính tay.

>>> Tham khảo thêm:  Bảng giá Cát Xây Tô tại Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận (Nhà Bè, Long Hậu,…) 

Qua những phân tích ở trên, việc lựa chọn cát xây tô chất lượng cao không chỉ giúp bạn tránh được những rủi ro như nứt tường, bong tróc hay ăn mòn thép, mà còn tiết kiệm chi phí lâu dài về thời gian, công sức và sửa chữa. VLXD Châu Thuận Phát với thâm niên 15 năm trong ngành VLXD chính là địa chỉ đáng tin cậy cung cấp cho công trình của bạn

Với nhiều năm trong ngành, VLXD Châu Thuận Phát tự hào là đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực cung cấp Vật Liệu Xây Dựng tại TP.HCM & các tỉnh lân cận (Long An, Bình Dương, Đồng Nai, Tây Ninh,…).

Chúng tôi chuyên cung cấp đa dạng các loại đá xây dựng như: đá 1×2 đen, đá 1×2 xanh, đá 4×6 cùng nhiều kích cỡ khác, đáp ứng đầy đủ nhu cầu sử dụng của các nhà thầu, chủ đầu tư, từ công trình dân dụng cho đến dự án quy mô lớn.

VLXD CHÂU THUẬN PHÁT CAM KẾT:

• Báo giá tốt nhất thị trường nhờ nhập tận gốc.
• Nguồn gốc khai thác xuất xứ rõ ràng.
• Lượng dữ trữ nguồn hàng lớn để đáp ứng nhanh nhu cầu của khách hàng.
• Miễn phí vận chuyển đến tận công trình và bảo hành 1 đổi 1 cho quý khách.
• Chiết khấu % cho người giới thiệu và khách hàng khi mua lần 2.

CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI SẮT THÉP CHÂU THUẬN PHÁT
♦ Văn Phòng Đại Diện: 15 Đường 14, Khu Dân cư T30, Ấp 5A, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh
♦ Chi Nhánh 01: 1425 Phạm Hùng Nối Dài, Xã Bình Hưng,TP. Hồ Chí Minh.
♦ Chi Nhánh 01: 61 Đường D6, KDC Tân Thuận Tây, Phường Bình Thuận, TP. Hồ Chí Minh.
♦ Chi Nhánh 01: 131 Phan Văn Hớn, Ấp Tây Lân, Xã Bà Điểm, TP. Hồ Chí Minh.
♦ Hotline/Zalo: 0931.313.777 (Mr.Long) _ 0909.979.188 (Ms. Huệ)
♦ Website:  vlxdchauthuanphat.com